یکشنبه , ۲۸ /۰۷ /۱۳۹۸
خانه / پزشکی / وسواس در کودکان و راه‌حل‌های درمان

وسواس در کودکان و راه‌حل‌های درمان

وسواس پاکیزگی و نظم

بیشتر والدین از وضعیت بهداشتی فرزندشان ناراضی هستند و دائما در مورد مسائلی مثل شستن دست و صورت یا تمیز کردن اتاق با کودک در حال کشمکش هستند، اما کودکانی نیز وجود دارند که به وسواس پاکیزگی دچارند و این مسئله، مشکل بزرگی برای والدین و حتی خود کودک ایجاد می‌کند.

برخی مردم، روزانه چندین بار دست‌هایی خود را می‌شویند، اما باز هم احساس تمیزی نمی‌کنند. آنها هرچقدر نگران‌تر باشند، بیشتر دست‌هایشان را می‌شویند. نوجوانان با نظم و ترتیب احساس راحتی بیشتری می‌کنند و رعایت پاکیزگی نیز کاری پسندیده است اما اهمیت دادن به این موضوعات باید در حد طبیعی و معقولی باقی بماند. اگر کودک شما دچار این مشکلات است از پیشنهادهای زیر استفاده کنید.

علل وسواس را شرح دهید

علت نگرانی کودک را در مورد کثیفی یا قرار دادن هرچیز سرجایش، به نحوی که متناسب با سن او باشد توضیح دهید. مثلا می‌توانید برای او داستانی تعریف کنید که در آن قهرمان داستان هر وقت عصبانی می‌شود شروع به شستن چیزی می‌کند. او آنقدر این کار را ادامه می‌دهد که تمام تفریحات و زندگی‌اش را از دست می‌دهد. سعی کنید متناسب با سن کودک و خلاقیت خودتان این موضوع را برای کودک توضیح دهید.

اگر کودک به اندازه کافی بزرگ است، در مورد این رفتار با او بحث نید. میزان اهمیتی که او برای پاکیزگی و نظم قائل می‌شود، با نگرانی و اضطرابش مرتبط است. اگرچه ممکن است فشار عصبی و اضطراب خود را انکار کند، اما به تدریج می‌فهمد که قبل از امتحانات مدرسه یا وقایع پر اضطراب دیگر، بیشتر دچار وسواس می‌شود. اگر خودتان نیز دچار وسواس هستید به او بگویید که هر دوی شما در این مورد دچار یک مشکل عصبی هستید و باید بکوشید تا به همراه یکدیگر عوض شوید.

روش‌های کسب آرامش را آموزش دهید

آرامش عمومی و کنترل اضطراب، به ویژه برای کودکانی که دچار این نوع از عادت عصبی هستند، پر اهمیت است. سعی کنید هم خودتان روش‌های کسب آرامش را یاد بگیرید هم این روش‌ها را به کودک آموزش دهید تا در زمان‌های پر اضطراب بتواند خود را آرام کند.

الگوهای فکری وسواس را تغییر دهید

کودکی که دچار افکار آزاردهنده است معمولا تصورات نادرستی از محیط دارد و دائما آنها را نزد خود تکرار می‌کند.

از کودک بپرسید که چرا در نظر او ردیف شدن اشیا بر روی میزش اهمیت دارد. ممکن است برای آنکه این احساس خصوصی را با شما در میان بگذارد، متحمل تلاش فراوانی شوید. ممکن است کودک اعتقاد داشته باشد که این کار در موفقیت او نقش زیادی بازی می‌کند. برای مثال ممکن است فکر کند اگر اشیا را به آن شکل نچیند امتحانش را خراب خواهد کرد. به مواردی اشاره کنید که با وجود مرتب بودن میز کارش، نمره‌اش خوب نشده است.

در مجوعه‌ای از بحث‌ها، کودک را مجبور کنید تا فهرستی از افکارش در مورد پاکیزگی و نظم و ترتیب تهیه کند. به او کمک کنید تا به نادرستی افکارش پی ببرد. به همراه یکدیگر چند جمله‌ی مثبت طرح کنید تا تصورات نادرست او را خنثی کند و از کودک بخواهید که آنها را نزد خود تکرار کند. مثلا با خود تکرار کند که ” من برای این امتحان خیلی درس خوانده‌ام. من درسم رو بلدم. مرتب نبودن میز تاثیری بر نمره من نداره” یا اینکه ” یک کثیفی کوچک برای من خطری نداره، بعدا هم میتونم دستم رو بشورم”.

کودک را به برخی بهم ریختگی‌ها عادت دهید

حقیقت جالبی که در غلبه بر عادت‌های مشغول کننده‌ی ذهن وجود دارد این است که از شستشو و مرتب کردن بیش از حد جلوگیری کرده، حتی بهم ریختگی‌ها را بیشتر کنید. اگرچه کودک در ابتدا این موضوع را جالب تلقی می‌کند، اما ممکن اس قبول آن برایش بسیار سخت باشد. هدف شما، کمک به او برای راحتی بیشتر است.

فهرستی از کارهایی که می‌خواهید کودک آنها را کمتر انجام دهد تهیه کنید. مثلا وسایل را در یک ردیف نچیند، یا روزی چند بار لباس عوض نکند.

فهرستی از کارهایی که می‌خواهید بیشتر انجام بدهد نیز تهیه کنید. مثلا رها کردن لوازم مدرسه روی میز، یا عوض نکردن لباس‌ها. فهرست را به تدریج به تمام اعمالی که کودک را آزار می‌دهد افزایش دهید. او باید تا رفع این احساس نسبت به اعمال فهرست شده، آنها را به طور مداوم انجام دهد.

تشویق کنید

وقتی کودک را آرام‌تر و با ذهنی بدون تشویش می‌بینید، او را تحسین کنید و به خاطر وضعیت فکری جدیدش به او پاداش بدهید. فهرستی از کارهای سالم تهیه کنید که کودک بداند چه کارهایی باید انجام دهد، مثلا مرتب کردن اتاق دو بار در هفته، یا شستن دست‌ها قبل از غذا و زمانی که از بیرون به خانه می‌آید. زمانی که طبق فهرست عمل می‌کند او را تشویق کنید و وقتی به تعداد معین رسید به او پاداش بدهید.

رفتار درمانی وسواس

یکی از روش‌های اصلی که در درمان وسواس کودکان به کار گرفته می‌شود رفتار درمانی شناختی است (البته این موضوع حتما باید تحت نظر متخصص انجام شود). در جریان درمان شناختی-رفتاری تمام اعضای خانواده مشارکت داده می‌شوند. کودک، پدر و مادر و خواهر و برادرها می‌آموزند که اختلال وسواس جبری چیست و چگونه می‌توان آن را مدیریت کرد. در این درمان به کودک یاد داده می‌شود که با ترس‌هایش رو‌به‌رو شود و با اضطرابی که همراه با آن تجربه می‌کند، فائق آید. در این درمان‌ها به کودک مهارت‌های کاربردی‌ای آموزش داده می‌شود که بتواند از آنها در تمام زندگی بهره ببرد.

یکی از مؤلفه‌های حیاتی درمان «مواجهه‌سازی به همراه پیشگیری از پاسخ است». اگر درون آب سرد بپرید و در آن بمانید بدن شما به سردی آب عادت می‌کند، اضطراب هم همین‌گونه است. درمان وسواس طبق سلسله مراتب و با ساختار مشخصی مسیری را با سرعت متناسب با کودک پیش می‌رود. کودک با عامل ترس‌هایش رو‌به‌رو شده و به او اجازه‌ی انجام اجبارها داده نمی‌شود. بعد از مدتی، کودک دیگر نیاز به انجام روال‌های تکراری را در خود احساس نخواهد کرد.

برای مثال از کودکی که از میکروب‌ها می‌ترسد، خواسته می‌شود به دستگیره‌ی درب دست بزند، بدون اینکه اجازه داشته باشد دستان خود را بلافاصله بشوید. هرچه به دفعات بیشتری این کار انجام شود، کودک ترس و اضطراب کمتر و درنتیجه اجبار کمتری به شستن دستش احساس خواهد کرد. در طی ۵ تا ۷ جلسه از درمان می‌توانیم شاهد پیشرفت‌هایی در بهبود وسواس کودک باشیم. بعد از ۱۲ تا ۱۵ جلسه درمان تا ۸۰ درصد بهبودی را شاهد خواهیم بود. اگر نشانه‌ها در آینده مجددا پدیدار شود، چنان‌که در مواقع تجربه‌ی استرس گاهی رخ می‌دهد، همان ابزارهایی که در درمان به فرد آموخته شده می‌تواند برای کنارآمدن با علائم به کار برود.

مراجعه به متخصص

اگر به استفاده از روش‌های بالا همچنان عادات کودک باقی ماند، یا حتی بدتر شد، بهتر است کودک را نزد متخصص ببرید. پاکیزگی و انضباط ناشی از وسواس می‌تواند نشانه‌ی مشکلات جدی احساسی و روانی باشد.

 

درباره‌ی مسعود مرادی

همچنین ببینید

اضطراب جدایی روز اول مدرسه

غلبه بر اضطراب جدایی در روز اول مدرسه

غلبه بر اضطراب جدایی در روز اول مدرسه ورود به یک محیط جدید می‌تواند باعث …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *