خانه / تربیت کودک / عزت نفس و اهمیت آن در تربیت کودک

عزت نفس و اهمیت آن در تربیت کودک

گاهی اوقات به راحتی می­ توان متوجه شد که بچه­ ها در مورد خودشان احساس خوبی دارند (و زمانی که این احساس را ندارند). به­ طور ساده این که در مورد خودمان احساس خوبی داشته باشیم را “عزت نفس” می­ گوییم.

کودکان با عزت نفس بالا:

  • احساس دوست داشته شدن و پذیرفته شدن دارند
  • احساس اطمینان می­ کنند
  • از آنچه می ­توانند انجام دهند احساس غرور دارند
  • در مورد خودشان فکرهای خوب می­ کنند
  • به خودشان اعتماد دارند

کودکان با عزت نفس پایین:

  • خود انتقادی دارند و به خودشان سخت می­ گیرند
  • احساس می­ کنند که به خوبی بچه ­های دیگر نیستند
  • فکر می­ کنند بیشتر از موفق شدن شکست می­ خورند
  • اطمینان خاطر ندارند
  • شک دارند که بتوانند کارها را خوب انجام بدهند

چرا عزت نفس مهم است

کودکانی که احساس خوبی در مورد خودشان دارند، اعتماد به نفس دارند تا چیزهای جدید را امتحان کنند. احتمال بالایی وجود دارد که آنها برای بهترینِ خودشان تلاش کنند. از کاری که انجام می­ دهند احساس غرور می­ کنند. عزت نفس کمک می ­کند تا کودک با اشتباهاتش کنار بیاید، این موضوع باعث می­شود که کودک حتی اگر بار اول شکست خورد دوباره تلاش کند. در نتیجه، عزت نفس باعث می­شود که کودک در خانه، مدرسه و با دوستان عملکرد بهتری داشته باشد.

کودکان با عزت نفس پایین احساس عدم اطمینان نسبت به خود دارند. اگر فکر کنند که دیگران آنها را نمی ­پذیرند، ممکن است به جمع ملحق نشوند. ممکن است اجازه دهند که دیگران با آنها رفتار بدی داشته باشند. ممکن است زمان زیادی طول بکشد تا بتوانند روی پای خود بایستند. به سادگی تسلیم می­ شوند و ممکن است اصلا تلاشی نکنند. این کودکان به سختی با اشتباهات خود و شکست کنار می ­آیند. در نتیجه، ممکن است به آن اندازه­ای که می ­توانند خوب باشند، عمل نکنند.

کودک با عزت نفس بالا چگونه عزت نفس رشد می­ کند

عزت نفس از دوران کودکی آغاز می ­شود و به آرامی و در گذر زمان رشد می­ کند. زمانی که کودک احساس امنیت، دوست داشته شدن و پذیرش می­ کند عزت نفس در درون او ایجاد می ­شود. هنگامی که توجه مثبت و مراقبت­ های با محبت از خانواده دریافت می­ کند عزت نفسش رشد می­ کند.

همانطور که نوزاد کم کم بزرگ می ­شود، توانایی انجام کارهایی را پیدا می ­کند. هنگامی که او از مهارت­ های جدیدش استفاده می ­کند احساس خوبی به خودش پیدا می­ کند. زمانی ­که والدین به کودک توجه می­ کنند، اجازه تلاش به او می­ دهند، به او لبخند می ­زنند و نشان می­ دهند که به او افتخار می­ کنند عزت نفسش رشد می ­کند.

همزمان با رشد کودک عزت نفس او نیز می ­تواند رشد کند. هر زمان که کودک برای چیزی تلاش می­ کند، کاری انجام می­ دهد و چیزی یاد می­ گیرد، فرصتی برای رشد عزت نفس او نیز است. این موضوع زمانی اتفاق می­ افتد که کودک:

  • در جهت هدفی پیشرفت می­ کند
  • در مدرسه چیزی یاد می­ گیرد
  • دوستانی پیدا می ­کند
  • مهارتی می­ آموزد (مثلا موسیقی، ورزش، هنر، مهارت ­های فنی)
  • فعالیت­ های مورد علاقه ­اش را تمرین می­ کند
  • کمک می­ کند، می­ بخشد و مهربانی می­ کند
  • برای رفتارهای خوبش ستایش می ­شود
  • در موضوعی به سختی تلاش می­ کند
  • کارهایی که در آنها خوب است را انجام می­ دهد
  • احساس فهمیده شدن و پذیرفته شدن می­ کند
  • برای چیزی که به­ دست آورده جایزه یا پاداش می ­گیرد

هنگامی­ که کودکان عزت نفس پیدا می­ کنند، به ­خاطر آن کسی که هستند احساس توانایی، پذیرش و اطمینان می­ کنند.

چگونه پدر و مادر می ­توانند عزت‌نفس ایجاد کنند

کودکان متفاوت هستند. عزت نفس ممکن است برای برخی کودکان راحت­ تر از برخی دیگر به ­دست بیاید. ممکن است برخی کودکان با چیزهایی روبرو بشوند که عزت نفسشان را کم کند. با این حال، حتی اگر کودکی عزت نفس پایینی دارد، می­ توان آن را افزایش داد.

در اینجا چیزهایی هستند که والدین می­­ توانند انجام دهند تا کودکشان احساس خوبی به خودش پیدا کند:

کمک کنید فرزندتان انجام کارها را یاد بگیرد. در هر سن، چیزهایی برای کودکان وجود دارد که یاد بگیرند. حتی در دوران کودکی، یادگیری نگه ­داشتن یک فنجان یا برداشتن اولین قدم ­ها باعث ایجاد احساس تسلط و لذت می­ شود. همانطور که کودکتان رشد می­ کند، یادگیری چیزهایی مانند لباس پوشیدن، خواندن و دوچرخه­ سواری راه ­هایی برای رشد عزت نفس او هستند.

در ابتدای آموزش هرکاری، شیوه­ ی درست را نشان دهید و به آنها کمک کنید. سپس اجازه بدهید هرقدر که می­ توانند انجام بدهند حتی اگر اشتباه می­ کنند. اطمینان حاصل کنید که کودکتان فرصتی برای یادگیری، تلاش و احساس غرور دارد. چالش­ های جدید را خیلی آسان یا خیلی سخت نکنید.

فرزندتان را عاقلانه ستایش کنید. البته که ستایش کودکان خیلی خوب است! و ستایش شما راهی برای نشان دادن احساس افتخار به اوست اما برخی راه ­های ستودن کودک نتیجه ی معکوس دارد.

چگونگی انجام درست این کار به این­ صورت است:

بیش از حد تشویق و ستایش نکنید. تشویقی که احساس و شرایط واقعی را نشان ندهد معمولا نتیجه نمی­ دهد. مثلا به کودک بگویید که “عالی بازی کردی” در حالی ­که او می­ داند این واقعیت ندارد و از این تعریف احساس غیرواقعی بودن و پوچ بودن می­ کند. بهتر است بگویید “می ­دونم که این بهترین بازیت نبود، اما همه ­ی ما روزهای بدی داریم، من بهت افتخار می­ کنم که تا آخر تسلیم نشدی”. اطمینان خود را نشان دهید: “مطمئنم فردا بازی خودت رو نشون خواهی داد”.

تلاش را ستایش کنید. از ستایش و تعریف فقط به­ خاطر نتایج (مثلا گرفتن نمره عالی) یا ویژگی­ های معین (مثلا باهوش یا ورزشکار بودن) خودداری کنید. در عوض، بیشتر ستایش خود را برای تلاش، پیشرفت و رفتار او قرار دهید. مثلا: ” واقعا داری به سختی روی این موضوع کار می­کنی” “هر روز داری توی این درس بهتر و بهتر میشی” یا “بهت افتخار می­کنم به­ خاطر یادگیری پیانو، واقعا سفت و سخت تمرین می­کنی”. با این شیوه تعریف کردن، کودک برای کارهایش تلاش می­کند، به سمت اهدافش حرکت می­ کند و برای آنها سعی می­ کند. زمانی که کودک این کارها را می­ کند شانس بیشتری برای موفقیت دارد.

الگوی خوبی باشید. هنگامی­ که هر روز برای کارهایتان تلاش می­ کنید (مثلا غذا درست کردن، تمیز کردن خانه، شستن ظرف ها یا ماشین، تعمیر وسایل) شما یک الگوی خوب ایجاد می­ کنید. کودکتان نیز یاد می­ گیرد که برای انجام تکالیف، تمیز کردن اسباب ­بازی­ها یا مرتب کردن تخت­ خوابش تلاش کند.

الگوی رفتار درست بودن نیز مهم است. هنگامی­ که وظایفتان را با خوشحالی انجام می ­دهید (یا حداقل بدون غر زدن و شکایت کردن)، به کودکتان یاد می­ دهید که همین ­کار را انجام بدهد. زمانی­ که از با عجله انجام دادن کارها خودداری می­ کنید و به انجام عالی کارهایتان افتخار می ­کنید، کودک شما نیز همین رفتار را یاد می ­گیرد.

انتقادات تند و خشن ممنوع. پیام ­هایی که کودکان در مورد خودشان از دیگران می ­شنوند به سادگی برای آنها تبدیل به احساس نسبت به خودشان می­ شود. کلمات تند و زننده (“تو خیلی تنبلی!”) نه­ تنها ایجاد انگیزه نمی­ کنند بلکه آسیب­ رسان هم هستند. زمانی­ که کودکان پیام­ های منفی در مورد خودشان دریافت می­ کنند، عزت نفسشان آسیب می­ بیند. رفتار کودک را با صبر اصلاح کنید. برچیزی که می­ خواهید دفعه بعد انجام دهند تمرکز کنید. در صورت نیاز چگونگی انجام آن را نیز به او نشان دهید.

بر نقاط قوت تمرکز کنید. به کارهایی که کودکتان به خوبی انجام می­ دهد و لذت می­ برد توجه کنید. اطمینان حاصل کنید که کودکتان امکان رشد این نقاط قوت را دارد. اگر می ­خواهید کمک کنید کودکتان احساس خوبی نسبت به خودش داشته باشد به جای نقاط منفی بر نقاط مثبت متمرکز شوید. این موضوع رفتار او را نیز بهبود می ­بخشد.

اجازه بدهید کودک کمک کند و ببخشد. هنگامی­ که کودک می ­بیند که آنچه انجام می ­دهد برای دیگران اهمیت دارد عزت نفسش رشد می­ کند. کودک می­ تواند در خانه کمک کند، پروژه ­ای در مدرسه انجام دهد، یا کمکی به خواهر و برادرش بکند. این قبیل کارها باعث ایجاد عزت نفس و احساس خوب در کودک می­ شود.

درباره‌ی مسعود مرادی

همچنین ببینید

انگشت در بینی کردن کودکان

انگشت کردن در بینی کودکان

چرا کودکان انگشت در بینی می‌کنند؟ اگرچه برخی از افراد این موضوع را یک “عادت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *