دوشنبه , ۱۸ /۰۹ /۱۳۹۸
خانه / تربیت کودک / دعوای کودکان در خانه و راه حل های آن

دعوای کودکان در خانه و راه حل های آن

دعوای خواهر و برادرها

اگرچه داشتن خواهر و برادر برای کودکان شانس بزرگی است اما نمی‌توان انتظار داشت که دعوای کودکان در خانه وجود نداشته باشد و خواهر و برادران همیشه در آرامش کنار هم بازی کنند. علاوه بر دعوای کودکان، حتی اینکه احساسات کودکان نسبت به هم، بین عشق و نفرت در نوسان باشد هم چیزی طبیعی است!

معمولا دعوای کودکان در خانواده، قبل از تولد فرزند دوم آغاز می‌شود و همزمان با تولد و رشد کودک دوم تشدید می‌شود. دعوای کودکان برای هرچیزی، از اسباب‌بازی گرفته تا جلب توجه والدین آغاز می‌شوند. همانطور که بچه‌ها رشد می‌کنند نیازهای رشد آنها تاثیر زیادی بر نحوه‌ی ارتباط برقرار کردن آنها می‌گذارد.

اغلب ناراحت کننده و خسته کننده است که دعواهای کودکانتان را ببینید و بشنوید. خانواده‌ای که دائما بین آنها دعوا وجود دارد، برای هرکسی استرس‌زا است. اغلب فهمیدن اینکه چطور دعوای کودکان را تمام کنید یا چه زمانی باید در آن دخالت کنید دشوار است. اما شما می‌توانید با یک سری اقدامات، باعث ایجاد صلح در خانه بشوید و به کودکانتان کمک کنید که باهم کنار بیایند.

علت‌های دعوای کودکان

علت‌های بسیاری می‌تواند باعث دعوای فرزندان بشود. اکثر خواهران و برادران، درجه‌های مختلفی از حسادت یا رقابت را تجربه می‌کنند و این می‌تواند منجر به چالش بین آنها بشود. اما عوامل دیگری نیز ممکن است بر تعداد و چگونگی دعواها اثر بگذارد. مثلا:

نیازهای رشد: نیازها، اضطراب‌ها و شخصیت متغیر کودکان، برای تحت تاثیر قرار دادن ارتباطشان با دیگران طبیعی است. برای مثال، کودکان نوپا به طور طبیعی از اسباب‌بازی‌ها و سایر داشته‌هایشان محافظت می‌کنند، و با این کار در حال تثبیت اراده‌شان هستند. بنابراین اگر برادر یا خواهرش اسباب‌بازی او را بردارد، احتمالا کودک نوپا به شدت واکنش نشان می‌دهد.

کودکان مدرسه‌ای اغلب درک بهتری از عدالت و برابری دارند، بنابراین ممکن است درک نکنند که چرا برادر یا خواهرش جور دیگری رفتار می‌کند یا الویت‌های دیگری دارد. نوجوانان در حال توسعه‌ی احساس فردیت و استقلال هستند، و ممکن است از مسئولیت‌های خانگی مانند نگه‌داری بچه‌ی کوچک‌تر، یا حتی وقت گذراندن با خانواده رنجیده شوند. همه‌ی این تفاوت‌ها می‌توانند باعث دعواهای کودکان در خانه بشوند.

خلق‌و‌خوی فردی: خلق‌و‌خوی کودکان شما (از جمله حالت، مزاج و سازگاری) و شخصیت منحصر به‌فردشان، تاثیر زیادی در چگونگی کنار آمدن آنها با هم دارد. برای مثال، اگر یکی از کودکان که مزاج تندی دارد، در حال استراحت است و کودک دیگر سر و صدا می‌کند، احتمالا باعث درگیری می‌شود. یا مثلا اگر کودکی وابستگی زیادی به پدر و مادر داشته باشد و بیشتر از سایر فرزندان کنار والدین باشد، احتمالا باعث ناراحتی برادر و خواهرش خواهد شد و آنها نیز همین مقدار توجه را درخواست می‌کنند.

نیازهای ویژه / کودکان بیمار: گاهی اوقات، نیازهای ویژه‌ی یک کودک به علت بیماری یا مشکلات دیگر، ممکن است باعث شود والدین توجه بیشتری به آن کودک داشته باشند. سایر کودکان این اختلاف را متوجه می‌شوند و برای جلب توجه ممکن است رفتارهای منفی نشان دهند و یا اهمیتی ندهند که چه اتفاقی برای کودک دیگر افتاده است.

الگوها: روش‌هایی که والدین مشکلات و اختلافات را حل می‌کنند، نمونه‌هایی قوی برای کودکان هستند. بنابراین اگر شما و همسرتان اختلافات را به شکلی محترمانه، سازنده و غیرتهاجمی حل می‌کنید، شانس این‌که کودکانتان در مقابله با مشکلات با دیگران به همین‌صورت عمل کنند را افزایش می‌دهید. اگر کودکتان ببیند معمولا شما در هنگام مشکلات در خانه داد می‌زنید، چیزی می‌شکنید و با صدای بلند بحث می‌کنید، احتمال زیاد او نیز همین عادات بد را تکرار می‌کند.

جلب توجه والدین: هریک از کودکان می‌خواهند تمام توجه شما و یا حداقل بیشتر از آنچه خواهر و برادرهایش به‌دست می‌آورند، به‌دست آورند. معمولا یک کودک خردسال، پس از به دنیا آمدن فرزند جدید، به عادت‌هایی مثل مکیدن انگشت، خیس کردن خودش و آب خوردن از شیشه باز می‌گردد تا حداقل به همان میزانی که کودک جدید توجه می‌بیند، به او هم توجه شود.

دست‌یابی به قدرت: کودک بزرگ‌تر در خانواده می‌کوشد به دلیل سن و جثه‌ی بزرگترش، قدرت خود را حفظ کند. در حالی‌که خواهر و برادرهای کوچک‌تر برای به‌دست آوردن چنین موقعیتی با مزیت‌های دیگری مانند درس خواندن، ورزش کردن یا چیزهای دیگر سعی در رقابت با بزرگ‌ترها دارند. زمانی‌که بیش از دو کودک باشند، اتحادهای دو نفره علیه نفر سوم شکل می‌گیرد.

دست‌یابی به مالکیت: جنگیدن بر سر اموال یا دوستان، اغلب تلاشی برای جلب محبت و تصدیق والدین است و ممکن است بازتاب جنگ قدرت در خانواده (بین پدر و مادر) نیز باشد. جمله‌ی “مال منه” آغازگری آشنا برای این دعواهاست. شما نمی‌توانید اختلاف خواهر و برادرها را از بین ببرید، بلکه می‌توانید یک ارتباط سالم بین خواهر و برادرها ایجاد کنید و تلاش کنید که این مشکلات را در حد پایینی نگه دارید.

مسخره کردن و ادا درآوردن کودکان برای هم

زمانی‌که دعوا شروع می‌‌شود چه باید کرد؟

اگرچه ممکن است که دعواهی خواهر برادری تا حدودی طبیعی باشد، اما برای افراد در خانه آزار دهنده است. و خانواده تنها می‌تواند مقدار مشخصی از درگیری را تحمل کند. پس وقتی دعوا شروع می‌‎‌شود چه باید کرد؟

تا جایی که ممکن است درگیر نشوید. فقط زمانی دخالت کنید که امکان آسیب فیزیکی وجود دارد، یکی از کودکان دائما شکست می‌خورد یا از الفاظی استفاده می‌شود که از محدوده‌ی مجاز یک دعوای خواهر برادری خارج است. اگر همیشه مداخله کنید احتمال ایجاد مشکلات را بالا می‌برید. ممکن است بچه‌ها انتظار داشته باشند شما کمک‌شان کنید و منتظر باشد که شما نجاتشان بدهید، به جای اینکه خودشان یاد بگیرند مشکلاتشان را حل کنند. همچنین این خطر وجود دارد که شما به طور تصادفی از یکی از کودکان بیشتر حمایت کنید، که می‌تواند باعث خشم بیشتری در کودک دیگر بشود. به همین ترتیب، کودک حمایت شده ممکن است حس کند که همیشه می‌تواند این کار را تکرار کند، زیرا توسط والدین حمایت می‌شود.

در مورد فحاشی و بددهنی کودکان بهتر است که در زمان آرام بودنشان، به آنها یاد بدهید احساساتشان را با کلمات مناسب بیان کنند.

سعی کنید کودکان را تشویق کنید که مشکلاتشان را خودشان حل کنند. اگر قصد دخالت داشتید، فراموش نکنید که باید مشکلات بچه‌ها را با آنها حل کنید، نه برای آنها.

اگر به هر دلیل در دعوای کودکان دخالت کردید، موارد زیر را در نظر داشته باشید:

  • کودکان را از هم جدا کنید تا آرام بشوند. گاهی اوقات بهتر است که به آنها کمی زمان بدهید و اجازه ندهید بلافاصله دعوا تکرار شود. در غیر این‌صورت، ممکن است دعوا تشدید شود. اگر می‌خواهید که از این موضوع درس بگیرند، تا زمانی که احساساتشان آرام می‌شود صبر کنید.
  • به دنبال مقصر دعوا برای سرزنش کردن نباشید. دعوا دو نفره است، پس هر کسی که در دعوا حضور دارد تا حدودی باعث آن شده است. به بدگویی‌های کودکان از یکدیگر توجه نکنید. اگر خودتان کاملا دیدید که کدام یک مقصر است او را بیشتر تنبیه کنید در غیر این‌صورت با هر دو کودک به یک شکل رفتار کنید و سعی نکنید که قضاوت کنید.
  • سعی کنید یک موقعیت برد – برد ایجاد کنید که هر کودک چیزی بدست آورد. هنگامی که هر دوی آنها یک اسباب بازی می‌خواهند، شاید یک بازی پیدا بشود که هر دو بتوانند با هم بازی کنند.

به یاد داشته باشید، هنگامی‌که کودکان از عهده‌ی اختلافاتشان برمی‌آیند، مهارت‌های مهمی یاد می‌گیرند که آنها را برای زندگی آماده می‌کند. مهارت‌هایی مانند چگونگی ارزش گذاشتن به دیدگاه دیگران، چگونگی توافق و مذاکره، و چگونگی کنترل احساسات تهاجمی.

 

دعوای خواهر و برادری

به کودکان کمک کنید با هم کنار بیایند

کارهای ساده‌ای که می‌توانید هر روز انجام دهید تا از دعوای کودکان جلوگیری کنید:

  • قانون‌گذاری کنید. به کودکان بگویید چه کارهایی می‌توانند انجام دهند و چه کارهایی نه. مثلا بگویید به وسایل دیگری دست نزنند، فحش ندهند و فریاد نزنند و برای هرکدام از این کارها قوانین و مجازات‌هایی بگذارید. اگر از قوانین پیروی نکردند مجازات را اعمال کنید. این کار به آنها یاد می‌دهد که در قبال رفتارشان مسئول هستند، بدون توجه به موقعیت و چگونگی تحریک شدنشان.
  • از روش‌های انضباطی مانند محرومیت موقت استفاده کنید. اگر دو کودک دائما دعوا می‌کنند، به طور موقت اجازه ندهید با هم بازی کنند. اگر در مورد وسیله‌ای خاص که برای بازی با آن به آنها برنامه داده‌اید، بازهم دعوا می‌کنند، یک مدت معین وسیله را از آنها بگیرید.
  • اجازه ندهید کودکان باعث شوند که فکر کنید همه چیز همیشه باید عادلانه و برابر باشد. گاهی اوقات یک کودک نیاز بیشتری نسبت به دیگری دارد. غیر واقع بینانه است که انتظار داشته باشید همیشه با تمام کودکانتان به یک صورت رفتار کنید. این کار غیر ممکن است، چون آنها از نظر سنی، شخصیتی و ویژگی‌های دیگر متفاوت هستند.
  • به نیازها و علایق کودکانتان به طور منحصر به فرد و فعال توجه کنید. برای مثال، اگر یکی دوست دارد از خانه بیرون برود، با او قدم بزنید و به پارک بروید. اگر کودک دیگر دوست دارد که نقاشی بکشد، برای این علاقه‌اش جداگانه وقت بگذارید.
  • اطمینان حاصل کنید که کودکان فضا و زمان کافی برای خودشان به تنهایی دارند. مثل بازی کردن با اسباب بازی‌هایشان، بازی با دوستانشان بدون همراهی خواهر و برادرش، و یا لذت بردن از فعالیت‌ها بدون نیاز به اینکه چیزی را با کسی به اشتراک بگذارد.
  • به کودکان بگویید و نشان دهید که عشق و علاقه‌ی شما به آنها نامحدود است.
  • بگذارید آنها بدانند که مهم و دوست داشتنی هستند و نیازهایشان برآورده خواهد شد.
  • از کنار هم بودن به عنوان خانواده لذت ببرید. چه فیلم تماشا کنید، چه توپ بازی کنید، یا بازی‌های دیگر، شما در حال ایجاد یک رابطه دوستانه برای کودکانتان هستید تا در کنار هم زمان بگذرانند و با هم رابطه داشته باشند. این کار می‌تواند باعث کاهش تنش بین آنها بشود و همچنین شما را درگیر کند. از آنجایی که توجه والدین چیزی است که بسیاری از کودکان برای آن دعوا می‌کنند، فعالیت‌های سرگرم کننده خانوادگی، می‌تواند باعث کاهش این دعواها بشود.
  • اگر کودکانتان دائما بر سر چیزهای یکسان (مثلا بازی‌های کامپیوتری یا تلویزیون) دعوا می‌کنند، یک برنامه برای آنها بنویسید، که چه روزی و چه ساعتی هرکدام حق استفاده از آن وسیله را دارد. ولی اگر همچنان در آن مورد دعوا داشتند، می‌توانید برای مدتی آنها را از آن وسیله محروم کنید.
  • اگر کودکان مدرسه‌ای شما دائما دعوا می‌کنند، جلسات خانوادگی هفتگی قرار دهید و در آن جلسات قوانین خانواده در مورد دعوا را تکرار کنید و موفقیت‌های قبلی در کاهش دعواها را بررسی کنید. یک برنامه در نظر بگیرید که در آن کودکان با رفتار درست و کاهش دعواهایشان بتوانند امتیازاتی بدست آورند که این امتیازات منجر به یک فعالیت سرگرمی خانوادگی بشود.
  • تشخیص بدهید که چه هنگامی کودکان نیاز دارند که زمانی مختص به خودشان داشته باشند. گهگاهی برنامه‌های بازی یا فعالیت‌های دیگر، مختص به هر کودک تنظیم کنید و هنگامی‌که یک کودک در برنامه خاص خودش است، شما می‌توانید با کودک دیگر به طور جداگانه وقت بگذرانید.
  • اگر روش‌های دیگر نتیجه نداد، از این روش استفاده کنید. زمانی‌که مقصر برای شما کاملا مشخص است و خودتان مقصر را دیده‌اید، قانونی که قرار داده‌اید را تشدید کنید. مثلا اگر اسباب‌بازی کودک دیگر را شکسته، مجبورش کنید علاوه بر عذرخواهی، از پول تو جیبی ماهانه‌اش همان اسباب بازی را برای کودک دیگر بخرد یا اینکه خودتان از پول تو جیبی ماهانه‌اش کم کنید.

به یاد داشته باشید که گاهی دعوای کودکان فقط برای جلب توجه والدین است. در این موارد، از روش محرومیت موقت برای خودتان استفاده کنید. هنگامی‌که محل را ترک می‌کنید، انگیزه و عامل دعوا از بین رفته است. همچنین هنگامی‌که توجه خود را کاهش دادی و محل را ترک کردید، کنترل شرابط را به همسرتان بسپارید که احتمالا در آن لحظه بیشتر از شما صبر دارد.

کمک گرفتن از متخصص

در درصد کمی از خانواده‌ها، دعوای کودکان بسیار شدید است تا حدی که عملکرد روزانه را مختل می‌کند، یا آثار روانی و احساسی برای کودکان دارد. در این موارد، عاقلانه است که از متخصصان کمک بگیرید. اگر دعوای کودکان مانند زیر است از متخصص کمک بگیرید:

  • اگر آن‌قدر شدید است که منجر به مشکلات خانوادگی می‌شود
  • آسیب‌های جدی فیزیکی برای اعضای خانواده ایجاد می‌کند
  • به عزت نفس یا آرامش روانی هر کدام از اعضای خانواده آسیب می‌زند
  • ممکن است به مشکلات مهمی مانند افسردگی مرتبط باشد

همچنین اگر سوالی در مورد دعواهای کودکانتان دارید با متخصص صحبت کنید، تا شما را راهنمایی کند که آیا نیاز به کمک تخصصی بیشتر دارید یا خیر

 

درباره‌ی مسعود مرادی

همچنین ببینید

انگشت در بینی کردن کودکان

انگشت کردن در بینی کودکان

چرا کودکان انگشت در بینی می‌کنند؟ اگرچه برخی از افراد این موضوع را یک “عادت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *