دوشنبه , ۱۸ /۰۹ /۱۳۹۸
خانه / تربیت کودک / کودک لجباز: ویژگی‌ها و راه‌های کنترل

کودک لجباز: ویژگی‌ها و راه‌های کنترل

تربیت کودک لجباز و کنار آمدن با او برای تمام والدین یک چالش است زیرا برای آنها انجام کارهای عادی روزانه مثل حمام کردن، غذا خوردن یا خوابیدن را هم تبدیل به یک جنگ می‌کند. والدین لجبازی کودک را به طور غیر عمد و با تسلیم شدن در برابر بداخلاقی کودک تقویت می‌کنند.

بهترین راه برای مقابله با کودک لجباز این است که با آنها نشان دهید این رفتار آنها موثر واقع نمی‌شود. به رفتارهای مثبت آنها بیشتر توجه کنید تا باعث تکرار بیشتر آن بشوید. در ادامه نکاتی برای مقابله با کودک لجباز خواهید خواند.

ویژگی‌های کودک لجباز

هر کودکی که سعی می‌کند آزادی اراده داشته باشد لجباز نیست. مهم است قبل از هر اقدامی، مطمئن شوید که کودک شما لجباز است. کودکان مصمم و با اراده می‌توانند بسیار باهوش و خلاق باشند. آنها سوالات زیادی می‌پرسند، که ممکن است آزار دهنده باشد. آنها عقاید خود را دارند و “انجام دهنده” هستند.

برخی ویژگی‌های دیگری که ممکن است در کودک لجباز دیده شود:

آنها نیاز به تایید و شنیده شدن دارند. پس اغلب به دنبال جلب توجه شما هستند.

می‌توانند به شدت مستقل باشند.

نسبت به کارهایی که دوست دارند انجام بدهند، متعهد و انعطاف‌پذیر هستند.

اکثر کودکان کج خلقی دارند اما کودکان لجباز ممکن است این کار را بیشتر انجام دهند.

دارای خصوصیت رهبری قوی هستند.

دوست دارند کارها را به شیوه خودشان انجام دهند.

اگرچه ممکن است مدیریت یک کودک مصمم و با اراده کار سختی باشد، اما همیشه چیز بدی نیست. تحقیقات نشان می‌دهد کودکانی که اغلب قوانین را زیر پا می‌گذارند و از هنجارها سرپیچی می‌کنند، دستاوردهای تحصیلی و شغلی بالاتری دارند. همچنین کمتر از مسیرهای اشتباه دوستانشان پیروی می‌کنند.

نکاتی برای کنار آمدن با کودک لجباز

گوش کنید، بحث نکنید

ارتباطات مثل یک خیابان دو طرفه است. اگر می‌خواهید کودکتان به شما گوش کند، ابتدا باید شما برای شنیدن او مشتاق باشید. کودکان با اراده معمولا افکار قوی و تمایل به گفتگو دارند.

اگر احساس کنند که شنیده نمی‌شوند، ممکن است حالت تدافعی به خود بگیرند. اکثر اوقات، وقتی کودک بر انجام دادن یا ندادن کاری اصرار می‌کند، به آنها گوش کنید و صحبتی در مورد آنچه آنها را آزار می‌دهد داشته باشید. پس چگونه می‌توانید به یک کودک لجباز پنج ساله یاد بدهید به شما گوش دهد؟ باید به آرامی و به صورت عملی گوش دادن را به او یاد بدهید.

صحبت با کودک لجباز

با کودک لجباز ارتباط برقرار کنید، مجبورش نکنید.

هنگامی‌که کودکان را به چیزی مجبور می‌کنید، آنها تمایل به سرپیچی و انجام ندادن آن کار دارند. اصطلاحی که این رفتار را به بهترین شکل تعریف می‌کند، “مقاومت در برابر اجبار” است، که ویژگی مشترک کودکان لجباز است. “مقاومت در برابر اجبار” غریزی است و فقط به کودکان محدود نمی‌شود. با فرزندان خود ارتباط برقرار کنید.

برای مثال، مجبور کردن کودک شش ساله‌تان، که اصرار دارد قبل از زمان خواب تلویزیون نگاه کند، کمکی نخواهد کرد. در عوض، کنار او بنشینید و به آنچه تماشا می‌کند علاقه نشان دهید. هنگامی‌که اهمیت خود را نشان می‌دهید، احتمالا او پاسخ خواهد داد. کودکانی که با والدین خود ارتباط برقرار می‌کنند، می‌خواهند که همکاری کنند. سوزان استیفلمن در کتاب “تربیت بدون مبارزه قدرت” می‌گوید: برقراری ارتباط قوی با کودکان سرسخت، کنترل آنها را ساده‌تر می‌کند.

به آنها گزینه‌های انتخاب بدهید

کودکان ذهن خود را دارند و دوست ندارند همیشه به آنها گفته شود که چه کاری انجام دهند. اگر به کودک لجباز 4 ساله‌ی خود بگویید که باید ساعت 10 در رختخواب باشد، احتمالا تنها پاسخی که دریافت خواهید کرد یک “نه” با صدای بلند است. به کودکتان گزینه بدهید نه دستورالعمل. به جای اینکه بگویید به رختخواب برو، از او بپرسید که دوست دارد داستان “الف” یا “ب” را در رختخواب بخواند؟

احتمال دارد که کودک لجباز شما همچنان بگوید که ” من به رختخواب نمی‌روم!”. وقتی که این اتفاق می‌افتد، آرام باشید و به او بگویید که “این یکی از گزینه‌ها نبود”. این جمله را تا زمانی که نیاز است و به آرامی تکرار کنید. هنگامی‌که زیاد تکرار کنید، به احتمال زیاد فرزند شما تسلیم می‌شود.

گزینه‌های انتخاب زیاد دادن به کودک زیاد خوب نیست. برای مثال، اگر از کودک بخواهید که از کمد لباسش یک لباس انتخاب کند احتمالا گیج خواهد شد. می‌توانید با به حداقل رساندن انتخاب‌ها به دو یا سه گزینه، این مشکل را حل کنید، و از کودک لجبازتان بخواهید که از بین آنها انتخاب کند.

آرام باشید

فریاد زدن بر سر یک کودک لجباز، مکالمه‌ی معمولی بین والدین و فرزند را به مسابقه‌ی فریاد زدن تبدیل می‌کند. احتمالا کودک پاسخ شما را به عنوان دعوت به یک مبارزه کلامی تلقی می‌کند. این موضوع فقط اوضاع را بدتر می‌کند. این وظیفه بر عهده‌ی شماست که به عنوان بزرگسال مکالمه را به نتیجه‌ی نهایی برساند. به کودک خود کمک کنید تا نیاز به انجام کاری یا رفتار خاصی را درک کند.

کارهای لازم برای به آرامش رسیدن را انجام دهید (مدیتیشن، ورزش یا گوش دادن به موسیقی). به موسیقی آرامش بخش گوش کنید، موسیقی‌های آرامش‌بخش در خانه پخش کنید تا حتی کودکانتان نیز بتوانند گوش کنند. هرچند وقت یک‌بار، موسیقی مورد علاقه‌ی کودکتان را نیز پخش کنید. به این طریق می‌توانید نظر آنها را نیز جلب کنید.

به آنها احترام بگذارید

اگر می‌خواهید کودکتان به شما و تصمیماتتان احترام بگذارد، باید به آنها احترام بگذارید. کودکان اقتدار شما را نخواهند پذیرفت اگر بخواهید این موضوع را به آنها تحمیل کنید. در اینجا چند روش ذکر شده است که بتوانید الگوی احترام در روابط باشید:

  • به دنبال همکاری باشید، بر پیروی از دستورات اصرار نورزید.
  • قوانین محکمی برای تمام فرزندان داشته باشید و فقط به دلیل راحتی در قوانین اهمال کاری نکنید.
  • با آنها همدل باشید. هرگز احساسات یا نظراتشان را نادیده نگیرید.
  • به فرزندان اجازه بدهید هرکاری می‌توانند برای خودشان انجام دهند. از این وسوسه دوری کنید که برایشان کاری بکنید تا مسئولیت‌شان کمتر بشود. این کار همچنین نشان می‌دهد که به آنها اعتماد دارید.
  • منظورتان را واضح بگویید و کاری را که می‌گویید انجام دهید.

باهم کار کنید

کودکان لجباز یا مصمم به شدت در مورد نحوه رفتارتان با آنها حساس هستند. بنابراین مراقب لحن، زبان بدن و واژگان مورد استفاده‌تان باشید. هنگامی که از رفتارهای شما احساس ناراحتی کنند، آنچه را که فکر می‌کنند برای محافظت از خود بهتر است انجام می‌دهند: سرکشی می‌کنند، پاسخ می‌دهند و رفتارهای تهاجمی نشان می‌دهند.

تغییر نحوه ارتباط شما با کودک لجباز، می‌تواند نحوه‌ی واکنش آنها به شما را تغییر دهد. به جای اینکه به آنها بگویید چه کار کنند، با آنها همسو شوید.

به جای عباراتی مانند ” من می‌خوام این کار رو بکنی…” از جملاتی مثل ” بیا این کار رو بکنیم…” یا ” نظرت چیه اینو امتحان کنیم…” استفاده کنید.

از فعالیت‌های سرگرم کننده برای انجام دادن کارهایشان استفاده کنید. مثلا، اگر می‌خواهید کودک لجباز شما اسباب‌بازی‌هایش را جمع کند، خودتان این کار را شروع کنید و از او بخواهید که “یاور ویژه” شما باشد.

همچنین می‌توانید یک مسابقه بگذارید که کودک سریع‌تر از شما اسباب‌بازی‌ها را جمع کند. این ترفند در اکثر مواقع جواب می‌دهد.

کار کردن با کودک لجباز

مذاکره کنید

گاهی اوقات، لازم با فرزندان خود مذاکره کنید. بین کودکان متداول است که اگر به آنچه می‌خواهند نرسند، واکنش شدید نشان دهند. اگر می‌خواهید به شما گوش دهند، باید بدانید چه چیزی مانع واکنش آنها می‌شود.

با پرسیدن چند سوال مانند ” چی اذیتت می‌کنه؟” ، ” مسئله چیه؟ ” یا ” چیزی میخوای؟ ” شروع کنید تا آنها را وادار به صحبت کنید. این کار به آنها می‌گوید که شما به آنها احترام می‌گذارید و مشتاق هستید که آنها را در نظر بگیرید.

مذاکره لزوما به این معنی نیست که همیشه تسلیم خواسته‌های آنها بشوید. بلکه به معنی توجه و درک آنهاست.

برای مثال، ممکن است فرزند شما حاضر نباشد در زمان معین به رختخواب برود. به جای اصرار، سعی کنید در مورد یک زمان خواب که مناسب هردوی شما باشد گفتگو کنید.

یک محیط سازگار در خانه ایجاد کنید

کودکان از طریق دیدن و تجربه کردن یاد می‌گیرند. اگر آنها ببینند والدین‌شان دائما در حال بحث هستند، همین رفتار را تقلید می‌کنند. اختلاف زناشویی بین والدین می‌تواند باعث ایجاد یکی محیط استرس‌زا در خانه بشود، که می‌تواند بر احساس و رفتار کودکان اثر بگذارد. برطبق یک مطالعه، مشاجرات زناشویی می‌توان باعث انزوای اجتماعی و حتی پرخاشگری در کودکان بشود.

دیدگاه کودک را درک کنید

برای درک بهتر رفتار کودک لجباز خود، سعی کنید موقعیت را از زاویه‌ی دید او بررسی کنید. خود را جای کودک قرار دهید و تصور کنید که آنها برای رفتار درست چه کاری باید انجام بدهند. هرچه بیشتر فرزندتان را بشناسید، بهتر می‌توانید با لجبازی‌های او کنار بیایید.

با کودک همدلی کنید حتی اگر نمی‌خواهید به خواسته‌های او جواب مثبت بدهید. می‌توانید ناامیدی، عصبانیت یا ناراحتی آنها را درک کنید و در حالی‌که محکم هستید از آنها حمایت کنید.

برای مثال، اگر کودک نمی‌خواهد تکالیفش را انجام دهد، ممکن است که به دلیل کارهای زیاد از انجام آنها خسته شده باشد. اگر کارهای زیادی برای انجام وجود داشته باشد، یا اگر کودک نمی‌تواند تمرکز کند، می‌توانید با تقسیم کردن تکالیف به بخش‌های کوچکتر و انجام آنها در زمان‌های کوتاه به او کمک کنید. می‌توانید وقفه‌های کوتاه، یک یا دو دقیقه‌ای بین فعالیت‌ها در نظر بگیرید تا فعالیت‌ها استرس کمتری برای آنها داشته باشد.

رفتار صحیح را تقویت کنید

مواقعی وجود دارد که نمی‌دانید برای کنترل عصبانیت و پرخاشگری کودک لجباز خود چه کاری انجام دهید. اما اگر شما بدون فکر واکنش نشان دهید، ممکن است یک نگرش منفی نسبت به مسئله ایجاد کنید و حتی رفتارهای منفی آنها را ناخواسته تقویت کنید.

برای مثال، ممکن است کودک شما تقریبا به هرچیزی “نه” بگوید. در مورد این فکر کنید، آیا زیاد ” نه ” می‌گویید؟ اگر این طور است، شما رفتار منفی کودک را با این کار تقویت می‌کنید.

یکی از روش‌های تغییر پاسخ‌های منفی کودک لجبازتان، بازی “بله” است. یک استراتژی هوشمندانه که توسط سوزان استیفلمن درمانگر خانواده توصیه شده است.

هنگام انجام این بازی، کودک باید به هرچیزی ” بله ” یا “خیر” بگوید. سوالاتی مانند ” تو بستنی دوست داری، درسته؟ ” ، ” دوست داری با اسباب بازی‌ها بازی کنی؟” یا ” دوست داری فردا ببینی که دایناسورها توی وان حموم شنا می‌کنن؟”، به احتمال زیاد جواب “بله” از جانب کودک به همراه خواهند داشت. هرچه فرزند شما بیشتر جواب مثبت دهد، احتمالا بیشتر احساس شنیده شدن و درک شدن خواهند داشت.

چگونه به کودک لجباز غذا بدهیم؟

وقتی صحبت از غذا می‌شود، کودکان بسیار ایرادگیر می‌شوند. شما نمی‌توانید همیشه به کودکتان آن‌طور که خودشان دوست دارند غذا بدهید. بهترین راه برای اطمینان از اینکه کودک لجبازتان آنچه که برایش مفید است را دریافت می‌کند، این است که وقت غذا خوردن را سرگرم کننده کنید.

از روش‌های خلاقانه برای ارائه غذا به کودکتان استفاده کنید.

آنها را در فرآیند غذا درگیر کنید ( از آنها بخواهید سفره را بچینند، تزئین کنند و غیره)

آنها را ترغیب کنید که قبل از رد کردن غذا، غذای خود را امتحان کنند (حتی در اندازه‌ی کم). بخش‌های کوچکی از هرچیزی در اختیارشان بگذارید تا انتخاب کنند.

اگر غذایشان را کامل کردند به عنوان پاداش به آنها دسر بدهید.

چگونه کودک لجباز را تنبیه کنیم؟

کودکان به قوانین و نظم نیاز دارند. کودک شما باید بداند که برای اعمال آنها عواقبی (خوب و بد) وجود دارد.

اطمینان حاصل کنید که آنها کاملا از عواقب نقض قوانین آگاهی دارند.

عواقب باید فوری باشند، به خصوص هنگامی‌که شما با کودکان سر و کار دارید، تا بتوانند بین اقدامات و نتایج ارتباط برقرار کنند. نادیده گرفتن، محرومیت موقت، کاهش زمان بازی یا تلویزیون دیدن، راه‌های کوچکی برای نظم و انضباط کودک هستند. همچنین براساس مشکل می‌توانید با خلاقیت خود عواقبی در نظر بگیرید.

به یاد داشته باشید که منظور این نیست که کودک را مجازات کنید، اما آنها باید درک کنند که رفتارشان غلط است.

 

درباره‌ی مسعود مرادی

همچنین ببینید

انگشت در بینی کردن کودکان

انگشت کردن در بینی کودکان

چرا کودکان انگشت در بینی می‌کنند؟ اگرچه برخی از افراد این موضوع را یک “عادت …

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *